Taal
NL
EN
Tekstgrootte
-
+
Kairos Palestina

LAND VAN MENSEN

BoekomslagOp de conferentie zal aan de deelnemers het nieuwe boek van socioloog en theoloog Gied ten Berge worden uitgereikt. Het heet Land van Mensen. Christenen, joden en moslims tussen confrontaties en dialoog. De auteur is bestuurslid van Kairos Palestina Nederland. Het is een uitgave van Valkhofpers in Nijmegen. Het boek betreft een comparatieve studie naar verschillen en geschillen over het Land binnen de drie religies.

Het boek is een overzichtelijke ordening van voor veel mensen onoverzichtelijke tegenstellingen en debatten, geschreven vanuit de ‘beoogde universaliteit’ van de auteur zelf, die zijn hoop vestigt op universeel denkende theologen en filosofen binnen de drie religies.

Het hoofdstuk over het jodendom belicht ‘de schaduw van de geschiedenis’: hoe in de 19e eeuw de Verlichting - ook die binnen het jodendom - niet werd afgemaakt, maar werd doorkruist door een ‘romantisch’ Europees nationalisme van uitsluiting op basis van verheerlijking van eigen identiteiten. Daarvan weten wij al te goed op welke nachtmerrie dat is uitgelopen.

Al in de 19e eeuw heeft een deel van de joodse intelligentsia vanwege die uitsluiting zijn heil gezocht in het voorbereiden van een eigen staat (het zionisme),

  • een deel bleef “zijn verlangen in de hele wereld thuis te zijn” (Rosa Luxemburg) nastreven binnen de internationale arbeidersbeweging,
  • een ander, religieus deel heeft zich tot op de dag van vandaag opgesplitst in een orthodoxe vleugel die de staat Israël als idolatrie en ‘een opstand tegen God’ beschouwt een religieus-zionistisch deel dat de staat Israël juist als een schepping van God zelf ziet,
  • een liberaal-religieus deel dat tot op vandaag worstelt met zijn ambivalenties van loyaliteit met joodse mensen in Israël en kritiek op de voortgaande bezetting en de mensenrechten in het land,
  • tenslotte is er een deel dat vandaag vanuit het jodendom nadrukkelijk naar theologische bevrijding en vernieuwing zoekt en dat bv. de diaspora meer vindt horen bij de profetisch-religieuze essentie van het jodendom, dan de rijen sluiten voor de eigen staat. Deze denkers - denk aan Marc Ellis, Mark Braverman en Avram Burg - bouwen voort op het denken van weer eerdere joodse filosofen zoals Judah Magnes, Martin Buber en Hannah Arendt, die een onderscheid maakten tussen Palestina als homeland, ook voor joden, en een exclusief joodse staat.
Aan Palestijnse kant is er een eigen verhaal van uitsluiting, lopend van botsingen met zionistische terreurbewegingen in de jaren ‘30, de Nakbah in 1948, de verovering van het resterende Palestina door de staat Israël in 1967 en het inrichten van versnipperde Palestijnse gebieden en (restanten van) hun steden nadien.

Ten Berge gaat ook in op de verschillen en geschillen binnen de katholieke en protestantse wereld. Hij constateert dat de Israël - of Landtheologie onder druk is komen te staan, maar dat de waarschuwing van Miskotte voor een kritiekloze Israël hobby wel laat is doorgedrongen. Hij stelt dat de PKN zich vandaag in een spagaat bevindt tussen Israël-theologen en Palestijnse-theologen die beklemtonen dat de Verlossing voor alle volken geldig is en dat die visie niet te rijmen valt met het aanvaarden van de verstatelijking van het jodendom. De PKN bevindt zich volgens de auteur in een drievoudige spagaat: tussen Westerse Landtheologen, Palestijnse Verlossingstheologen en Apocalyptische activisten, die de staat Israël een plaats geven in een verondersteld scenario van de eindtijd, zoals ook religieus-zionisten dat veelvuldig hanteren.

Het laatste deel van het boek gaat over de islam. Daarin  brengt ten Berge de vernieuwingen in het islamitische denken ter sprake. De winterslaap van moslim bevrijdingstheologen lijkt een beetje voorbij. Hij herinnert er aan dat tegenover het fundamentalisme van Hamas en Hezbollah, inclusief hun religieuze claims op het Land, er al vanaf de jaren ’80 bevrijdingstheologen actief waren die het Land juist binnen de categorie van het Zijn en niet die van het Hebben wensten te beschouwen en die iedere religieus gefundeerde claim op het land afwezen. Hij gaat uitvoerig in op het boek van de Iraanse bevrijdingstheoloog Dabashi uit 2009 om dat discours weer op te pakken. Dabashi gelooft niets van een duurzame botsing tussen de wereld van de islam en het Westen, maar is juist tot de conclusie gekomen dat het moslim fundamentalisme ten gevolge van de voortschrijdende en onomkeerbare globalisering in zijn nadagen verkeert en dat wij dat nu meemaken. Dat zal volgens Dabashi onvermijdelijk zijn weerslag krijgen op het denken van Israëlische en Palestijnse intellectuelen.

Donaties

Draagt u het werk van de stichting Kairos Palestina een warm hart toe en wilt u ons ondersteunen?
Klik hier om te doneren.


iDeal


Algemeen Nut Beogende Instelling
Follow us on Twitter